Arı Zehri Yan Etkileri

ARI ZEHRİNE KARŞI REAKSİYONLAR

Reaksiyonlar, yerine ve sokma anından klinik belirtilerin başlamasına kadar geçen süreye göre dört kategoride sınıflandırılabilir.

Yerel-Acil Reaksiyonlar

Bu amaçla, “yerel”, ne kadar geniş bir alana yayılmış olursa olsun, reaksiyonların sokma bölgesini kapsadığı anlamına gelir.

Zehrin uygulanmasını saniyeler içinde takip ederler. Ağrı, şişlik, kızarıklık, sıcaklık gibi iyi bilinen belirtileri vardır. Soğuk uygulanabilir. Artarsa anti histaminik tablet kullanılabilir.

Yerel-Gecikmeli Reaksiyonlar

Saatler sonra ortaya çıkarlar. Kaşıntı oldukça rahatsız edici olabilir. Ancak genellikle soğuğa veya anti histaminik kreme yanıt verir. Anti histaminik tablet kullanılabilir. Sokma tekniği değiştirilerek (iğnenin erken çıkarılması, örneğin bir dakika sonra) genellikle kaşıntıyı önler.

Nadiren kollarda veya bacaklarda günlerce sürebilen şişlik görülür. Kolaylıkla selülit ile karıştırılabilir. Birkaç saatten fazla sürdüklerinde bölgenin drenajında sorun olabilir. Etkilenen uzvun kompresyon bandajıyla sarılması fayda sağlayabilir. Dolaşımı kontrol etmek gerekir.

Genel-Acil Reaksiyonlar

Sokma bölgesinden uzakta olan ve sokma bölgesini içermesi gerekmeyen reaksiyonları ifade eder.

Bu bizi endişelendiren bir durumdur. Başlangıcı dakikalar içinde, genellikle beş dakikadan öncedir. İlk şikayet “kendimi iyi hissetmiyorum” ifadesi olabilir. Daha sonra mide bulantısı, baş dönmesi, dışkılama veya idrar yapma isteği; ürtiker, ödem, halsizlik gibi farklı durumlar oluşabilir. Bunu avuç içi ve ayak tabanlarında kaşıntı izleyebilir. Göz kaşıntısı, boğaz kaşıntısı gibi belirtiler de bunu takip edebilir. Süreç devam ederse solunum güçlüğü başlar (epinefrin kitinin kullanılması gereken an budur). Kontrol edilmeyen süreç kardiyo-vasküler kollaps ve ölüme yol açabilir. Acil serviste tedavi uygulanır. Takip ve gözlem önemlidir. Mutlak bir kural olmamakla birlikte; sokma ile genel bir reaksiyonun başlaması arasındaki gecikme ne kadar uzun olursa klinik süreç o kadar iyi huylu ve yavaş olur.

Genel Gecikmiş Reaksiyonlar

Arı zehriyle yapılan tedavilerde sıklıkla gözlenir. Tipik olarak ikinci haftada ortaya çıkar. En sık görülen tablo, gastrointestinal baskınlık, ateş ve genel halsizlik ile grip benzeri durum gelişir. Genellikle bunu semptomların belirgin bir şekilde azalması takip eder.

Hazırlayan: Op.Dr. Dursun ÜNAL